Hat nedir?

Hat, güzel yazı yazma sanatıdır. Arapçada çizgi ya da bir satır yazı anlamına gelen hat sözcüğü, Arap harfleriyle yazılmış güzel el yazısı anlamında kullanılmaktadır.

Belli kurallar ve ölçüler içerisinde yapılan bu sanat, estetik değerlerimiz arasında sayılır.

Yabancı kültürlerde “kaligrafi” diye ünlenmiş olan bu sanat, harflerle yapılan soyut bir anlatımdır.

Hat sanatında birçok yazı çeşiti vardır. Onlardan biri olan “Kufi”, en eski yazı çeşididir. Halı bordürlerinden madeni paraya kadar çok çeşitli alanlarda kullanılır. “Nesih” yazıtlarda, Kur’an ve divan yazmalarında, “sülüs” iri harfli olduğu için duvar yazılarında ve kitapların bölüm başlıklarında yer alır. “Reyhani ve muhakkakdin kitaplarında ve murakkaların başındaki besmelelerde geçer. “Tevkidevlet belgelerinde “rik’a” ise hattatların öğrencilerine verdikleri icazetnamelerin altındaki üstat imzalarında kullanılan yazı tiplaridir. Bu yazı çeşitleri, “aklam-ı sitte” diye adlandırılan en önemli altı yazı türünü oluşturur.

Bunlardan başka talik, nestalik, divani, siyakat, menşur, zülf-ü arus, hilali, muini, şikeste, müselsel gibi yazı türleri de vardır. Yazı türlerinin çokluğu ve kullanıldığı yerlerdeki farklılık, bu sanata ve estetiğe verilen değeri yeterince göstermektedir. Bu yazı türleri; harflerin büyük ya da küçüklüğü, biçimi, aralıkları, bazı harflerin birbirlerine bitiştirilip bitiştirilmemesi, birtakım yazı işaretlerinin kullanılıp kullanılmaması gibi özellikleriyle birbirlerinden ayrılır.

Hat

İslam kültüründe; yazıya ve kaleme oldukça fazla değer verilmiştir. Bu anlamda yazıyla ilgili olarak hat sanatı üzerinde titizlikle durulmuş özellikle Osmanlı kültürü içinde bu sanat çok ilerlemiştir. Batı’daki resim sanatının yerini Osmanlı’da hat sanatı almıştır. Hat sanatı; kağıt üzerinde tablolar oluşturmanın yanı sıra el yazması kitaplarda, fermanlarda, diplomalarda, yazıtlarda, mezar taşlarında, pencere veya kapı gibi mimari ögelerin üzerinde ve halı bordürleri, vazo, tabak gibi gündelik eşyalarda da kullanılmıştır. Özellikle cami, mescit, kütüphane, saray gibi yapıların dış duvarlarında, giriş kapılarının üstünde, kubbelerde, iç detay süslemelerinde, levhalarda ve ahşap kısımlarda kullanılmıştır. Evlerde ve diğer mekanlarda değerli tablolar halinde muhafaza edilmiştir. Hat sanatı, kendisiyle birlikte diğer sanatların gelişmesini de sağlamıştır. Bu sanat beraberinde ebru, bezeme, çinicilik, kağıt, mürekkep, ciltçilik, ahşap, sedefkarlık, kakmacılık, kitapçılık, tezhipçilik, porselencilik, kehribarcılık, mürekkepçilik, kemik ve metal işlemeciliğine de katkı sağlamıştır. Ayrıca yazıyla oluşturulan resimler arasında en çok sevilen ve rastlanan konular kayık, kuş, aslan, sancak, cami, ibrik, çiçek, insan başı vb.dir.

Kur’an yazmanın sevap kazandıracağı düşüncesi, cami ve diğer dini yapıları güzelleştirmenin ve süslemenin teşvik edilmesi hat sanatının gelişmesini hızlandırmış ve muhteşem eserlerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bu sanatla ilgili olarak yetişen hattatlarımızın maharetleri ve ortaya koydukları eserler kültürümüzde “Kur’an, İstanbul’da yazılmıştır.” dedirtecek kadar zengin bir birikime sahiptir. Nitekim her hattat yaşadığı müddetçe bir Kur’an nüshasını kendi hattıyla yazmayı arzu etmiştir. Yine Hz. Peygamberin özelliklerini anlatan hilye-i şerif yazmak hattatlar tarafından önemli görülmüştür.

Hat sanatı malzemeleri

1. Hat kalemi denilen kamış,

2. Kalemtıraş,

3. Makta,

4. Kağıt,

5. İs mürekkebi,

6. Hokka,

7. Mistar (satırlık),

8. Yazı altlığı.

Hattat nedir?

Hat sanatı ile uğraşanlara “hattat” denir.

Önemli hattatlar

Amasyalı Şeyh Hamdullah, Ahmet Karahisari, Hafız Osman, Mustafa Rakım, Kazasker Mustafa İzzet, Ünyeli İsmail Efendi, Mehmet Esat Yesari, Tuğrakeş İsmail Hakkı Altunbezer, Kamil Akdik, Emin Barın, Hattat Hamit Aytaç, Hasan Çelebi ve Halim Özyazıcı gibi hattatlar bu sanatın bugüne kadar gelmesini sağlamışlardır.

Sözlükte "hat" ne demek?

1. Çizilerek oluşturulan iz, çizgi; elektrik akımı taşıyan tel ya da kablo dizgesi.

2. Yazı; telefon, telgraf, televizyon gibi aygıtlarla iletişimi sağlayan yol, kanal.

3. Ulaşımı sağlayan bir taşıtın uğradığı yerlerin tümü, yol, geçek; karşıt güçler arasındaki sınır

Cümle içinde kullanımı

Yüz hatları babasına benziyor.

Hat kelimesinin ingilizcesi

n. headcovering shaped from fabric or other material; person's role or position

v. put on a hat; cover with a hat; provide with a hat

v. have, possess; contain; must

Köken: Arapça

--Reklam--